Atatürk'ün şereflendirdiği ,Asil bir yarış efsanesi. Lillias.. Nam ı değer CAMBRIA

''Atatürk, Harold Frederic Giraud'un Lilias adlı Teknesinde Sedat Evliyazade ve Cemil Atalay ile (Çeşme 1937).'' Mustafa Kemal ATATÜRK de Çeşme ye gelerek tekneye misafir olmuştu.

Ülkenin en büyük özel yelkenlisi olan Lilias 41 metre uzunluğundaydı. Güvertesi tik  ağacından yapılmıştı. Harold Frederic Giraud bu tekne ile Ege ve Akdeniz adalarını geziyordu. Ilıca körfezinin ortasında demirli Lilias yatına Atatürk’ü bir motor ile götürdüler. Yatı, çok beğenen , ama yabancı devlet adamlarını ağırlamak için oldukça dar bulan Atatürk, almayı uygun bulmadı.

İzmirli Levanten işadamı Edmund Haydn Giraud un satın aldığı son teknesi Lady MAY den birkaçyıl sonra , Harold F. Giraud, 1932 yılında Lillias ı satın alarak CESME ILICA ya getirir. Amerika ve Britanya arasındaki yelken kupası savaşlarının belalısı, Big Cutter sınıfının dünya denizlerindeki en muazzam örneği CAMBRİA, inanılmaz uzun direği yüzünden klasman dışı olmakla suçlanıp çok sık ceza almaya başlayınca, Amerikan basın baronu sahibi tarafından yarışlardan çekilir. Daha sonra ünlü bir İngiliz Lorduna geçer sahipliği..Kısa sürede Lord da hayatını kaybedince 42 metrelik beyaz kuğuya İzmir yolları gözükür.

Dünya yarış camiası bu yatın Türkiye ye gitmesi karşısında şaşkındır. Ünlü bir yatçılık dergisi şöyle yazar satırlarında :

"Asil Yarışçı CAMBRIA, Osmanlı nın Jet Sosyetesi tarafından İzmir yakınlarında Çeşme Ilıca ya götürülerek Gezi Teknesi ne dönüştürüldü.Adı artık Lillias dır.."

25 yıllık Ege macerası başlamıştır artık Lillias ın.

1928 yılı yapımı J class bu muhteşem yarış teknesinin dizaynı İskoçyadaki William Fife and Sons tarafından Britanyalı basın kralı baron Sir William Berry için yapıldı. CAMBRIA halen bugüne kadar yapılmış en büyük Fife Stile Big CUTTER Yelkenli teknesi olma unvanını koruduğuna inanılıyor.

1928 de İskoçyada ilk katıldığı yarışlardan itibaren 2 birincilik 6 ikincilik ve 5 üçüncülük almıştı. Ancak rakiplerine göre olağanüstü uzun direği ve mahmuzu nedeniyle yarışlar sırasında süreklicezalar aldı.Bu nedenle sahibi 1930 yılında yarışlaran teknesini çekti. 1932 yılına kadar tekne yarışmadı.Yat1933 yılında Masilya ya çekilerek dış görünüşünde ve iç dizaynında kısmi restorasyon yapılarak yarış sınıfından gezi sınıfına dönüştürüldü.CAMBRIA 1934 yılında da ikinci sahibine yani Sir Robert Mc Alpine e satıldı. Bugün Britanya nın en büyük inşaat şirketlerinden biri olan Sir Robert Mc Alpine & Sons şirketinin kurucusu olan Sir Alpine teknenin adını Lillias olarak değiştirdi ve motorlarını Fransız Berliet ile yeniledi.

Ancak Sir Alpine de bir yıl sonra vefat edince tekne 1936 yılında Harold F. Giraud tarafından satın alınarak Ilıca koyuna demirlendi. Tekne bu yıldan sonra gezi teknesi olarak hizmet vermeye başladı ve başta Kos adası olmak üzere Ege adaları arasında keyifli seferlere sahne oldu. Mustafa Kemal ATATÜRK de Çeşme ye gelerek tekneye misafir olmuştu. Alain Giraud un anlattıklarına bir göz atalım tekrar.."Celâl Bayar’ın yelkenli küçük bir yatı vardı. Büyükbabamında 41 metre uzunlugunda 1928 imalatı büyük bir yelkenlisi vardı. Bu tekne ile Ege ve Akdeniz adalarını gezerdi. Bu yelkenli Amerika ile İngiltere arasında 120 yıl önce yapılan “Atlantic Cup” yarışı dolayısıyla imal edilmisti. Her yıl düzenlenen bu kupayı İngilizler Amerikalılardan almak istiyordu. Yarıs, New York Club ile İngiltere’nin Kraliyet Yelken Kulübü arasında yapılıyordu. Lipton bu kupayı geri almayı kafasına koymustu. Bu dönemde yarıs için yelkenli yat imali, mali bakımdan oldukça güçtü. Maliyeti düsürmek için bunlardan birkaç tane yapılırdı. Bunlardan bir tanesini büyükbabam ikinci el olarak aldı. Güvertesi “teak” adlı bir uzakdogu agacından yapılmıstı. Güvertesi her gün kalın fırçalar ile fırçalanırdı. Bakımı masraflı oldugundan, babam atçı oldugu ve yata bakamaz hale geldiginden 1960’da Avustralya’ya satılmıstı. Tekne halen duruyor. 2–3 sene önce İzmir’e geldi.Atatürk’e bir gemi aramaya basladıklarında kendisine buharlı mı yelkenli bir tekne istediklerini sormuslar O da ben karacıyım farkı nedir bir görelim demis. Atatürk bizim tekneyi görmeye geldi. Onu Sedat Evliyazade getirmisti. Yanlarında ,İş Bankası’nda kariyer yapmıs Cemil Atalay da vardı. (Fotografta ikisi de var) Yat, Ilıca körfezinin ortasında demirliydi. En az bes metre derinlikte demirlemesi gerekiyordu. Atatürk bir motor ile yata götürüldü. Yatı gezen Atatürk için bu yatın içi çok dardı. Bir devlet adamının yanındakilerin kalması ve davetlerin düzenlenmesi için oldukça dardı. Sonuçta tekneyi almayı uygun görmediler.”

Tekne 1962 yılına kadar Giraud larda kaldı. 1935 den satılana kadar Lillias ın güvertesinde Fransız bayrağı dalgalandı.Bu muhteşem tekne Giraud lara geçince yatçılık camiasında aşağıdaki sözlerle karşılanmıştı.

"1936 da yat H.F Giraud tarafından satın alındı ve Türkiye ye götürüldü. Asil Yarışçı, Osmanlı nın Jet Sosyetesi tarafından Doğu Akdeniz kenti İzmir yakınlarında Çeşme Ilıca ya uzun bir yelken seyriyle götürülerek Gezi Teknesi ne dönüştürüldü"

Yat 1962 yılında Belçika nın İzmir konsolosu Andre J.M. Verbeke ye satıldı.Verbeke teknenin adını tekrar 'Cambria' ya çevirdi. Verbeke satış öncesi Lillias ın kaptanı Doxis Tzonis e, kendisinin ve 7 kişilik mürettebatınım da teknede görev yapmayı sürdürecekleri konusunda güvence vermişti.

Kapıdağ yarımadasının Katatopos köyünde dünyaya gelen Kaptan Doxis Tzonis daha sonra Kos adasına taşınmış ve Lillias ın Kos lımanında bağlı kaldığı yıllar boyunca tekneye gözü gibi bakmıştı.

"Ancak Andre J.M. Verbeke, kaptan Doxis e verdiği sözü hiçbirzaman tutmayacaktı" diye anlatıyor kaptanın torunu Doxis Milidakis.

1960 dan 1964 e kadar Kaptan Doxis Monaco da Marita isimli yatta kaptanlık yaptı. 1964 ile 1977 arasında da Thaleia of D. Lemos isimli yatta Atina daki Vouliagmeni marinasında son görevini sürdürecekti.

Torunu dedesinin Lillias da kaptanlık yaptığı dönemden sonra Yunanistan a döner dönmezra "Lillias ateş ve batışı getirdi" sözlerini aktarıyor anılarında.

Tekne Kos adasına demirledikten birkaç yıl sonra 2. dünya savaşı başlamıştı. Ada İtalyanlar tarafından işgal edilince Giraud tarafından tekrar Ilıca ya getirilmişti. 1944 yılına kadar Ilıca da demirli kaldı. Daha sonra Kos adasına tekrar getirilen Lillias burada bakıma alındı.Sonradan da Pire limanına götürülen Yat ın kaplamaları Oregon agaclarıyla değiştirildi.Maliyet 7,000,000 Yunan Drahmi si tutmuştu.

1949 yılında da Yunanistanın Fairline tersanesinde 4 silindirli motoru, 6 silindirli Glenifer dc6 1 ile deşiştirildi.Bu değişim de 2942 İngiliz Sterling ine malolmuştu.

CAMBRIA nın daha sonraki sahipleri de şunlar olacaktı

1964 Georges Plouvier Pıre

1973 Amerikalı Michale Sears

1986 Yeni Zelandalı restorator Charlıe Whitconbe

1995 Denis o neil - John David Sydney

2001 John David

2004 Cambria Yatch LTD Akdeniz

Cambria'da 1928 yılında inşa edilmiş bir J Sınıfı Ahşap yarış yatı. Dünyanın en zarif ve güzel yatlarından biri.

Cambria 1928

https://vimeo.com/62038578

Cambria St Tropez 2012

https://vimeo.com/61068177