Denizcilikte Teknik Olmayan Değerlendirme

Teknik olmayan Değerlendirme, Makine ile çalışan insan performansı ve iş güvenliği açısından yapılan araştırmalarda bulunan teknik bilgi harici performansı etkileyen faktörlerin tanımlanması ile ortaya çıkmıştır. Öncelikle bu tanımlama çeşitli üniversitelerce Hava Yolu kazalarının önlenmesi çalışmalarında psikolojik faktörlerin pilotlar üzerindeki etkilerinin araştırılması sırasında fark edilmiştir. 

Havacılık tarihinde Kore Hava Yollarında üst üste yaşanan uçak kazalarının araştırmasında ortak nokta olarak ortaya çıkan ilginç sonuç;  Kazaların ortak nedeninde Kaptan Pilot ile 2.Kaptan arasında alt üst ihiyerarşik yapıdan kaynaklı, 2.kaptanın ters giden olayı görmesine rağmen raporlayamamış olduğu tespit edilmiştir. Üniversiteler tarafından genişletilen araştırmalarda, hava yolları yer teknik ekiplerinde ve bakım onarım teknik ekiplerinde de aynı sebebden kaynaklı ölümcül hataların yapıldığı tespit edilmiştir. 

Teknik bilgi ve beceri sınavlarından başarılı şekilde geçen bu donanımlı ekiplerde ortaya çıkan sorunun Teknik Olmayan Becerilerden kaynaklandığı tezi ortaya konmuştur. Sonrasında bu araştırmalar Makine ile Çalışan tüm çalışma alanlarına uyarlanmıştır.    

Denizcilik sektöründe gemi üzererinde çalışmada, tıpkı hava yollarında olduğu gibi yüksek riskli ve birbiri ile bağlantılı bir çok operasyonun aynı anda yapıldığı dikkat gerektiren teknik bir alandır. Bu nedenle, personelin yetkinliklerinin kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesi kritik öneme sahiptir. 

Geleneksel olarak, deniz personeli değerlendirmelerinde de teknik becerilere odaklanılır. Ancak, son yıllarda, teknik olmayan becerilerin (Non-Technical Skills) de en az teknik beceriler kadar önemli olduğu anlaşılmıştır. Bu makalede, deniz personelinin değerlendirmelerinden teknik olmayan değerlendirmenin önemini, temel bileşenleri ve kısaca uygulama yöntemlerini ele alacağız.

Teknik Olmayan Yetkinliklerin Önemi

Denizcilik sektöründe teknik olmayan yetkinlikler, ekip içi iletişimi, işbirliğini ve genel iş performansını etkileyen kritik faktörlerdir. Bu yetkinlikler, sadece günlük operasyonların etkin bir şekilde yürütülmesi için değil, aynı zamanda kriz durumlarında da önemlidir. Teknik olmayan beceriler, personelin stresli ve beklenmedik durumlarda hızlı ve etkili kararlar almasındaki yetenek ve davranış kalıpları ile ilgilenir.

Temel Teknik Olmayan Yetkinlikler

1. İletişim Becerileri

   - Sözlü ve Yazılı İletişim : Açık ve net bir şekilde bilgi aktarımı yapabilme.

   - Dinleme Yeteneği : Ekip üyelerinin geri bildirimlerini dikkatle dinleyebilme.

2. Liderlik ve Yönetim Becerileri

   - Liderlik : Ekip yönetimi, rehberlik ve stratejik karar alma becerisi.

   - Motivasyon : Ekip üyelerini motive etme yeteneği.

3. Takım Çalışması

   - İşbirliği : Ekip içinde uyumlu çalışabilme.

   - Güven : Ekip üyeleri arasında güven oluşturabilme.

4. Problem Çözme ve Karar Verme

   - Analitik Düşünme: Sorunları tanımlayıp analiz ederek uygun çözümler geliştirebilme.

   - Hızlı Karar Verme : Acil durumlarda hızlı ve doğru kararlar alabilme

   - Durumsal Farkındalık : Çevresel faktörlerin tamamını ayırt etme ve değerlendirme

5. Uyum Sağlama ve Esneklik

   - Değişime Uyum : Değişen koşullara hızlı uyum sağlama.

   - Esneklik : Beklenmedik durumlarda yaratıcı çözümler üretebilme.

6. Kültürel Farkındalık

   - Kültürel Duyarlılık : Farklı kültürlerle etkili ve saygılı bir şekilde çalışabilme.

   - Kültürel Farklılıkları Yönetme : Kültürel farklılıkların yol açabileceği sorunları önceden tahmin edip çözebilme.

7. Zaman Yönetimi

   - Öncelik Belirleme : Görevleri önceliklendirebilme.

   - Verimlilik : Görevleri zamanında ve etkili bir şekilde tamamlama yeteneği.

8. Stres Yönetimi

   - Duygusal Dayanıklılık : Yoğun stres altında bile duygusal kontrolü sürdürebilme.

   - Stresle Başa Çıkma : Stresi azaltma ve yönetme stratejileri geliştirme.

Değerlendirme Yöntemi

Bizim Çalışmamızda değerlendirme 4 Ana Başlık altında, 15 Bölümden oluşturuldu.

Bunların Alt başlıkları

1. İŞBİRLİĞİ

   1. Takım Oluşturma ve Yönetme

   2. Takımı Önemseme ve Dikkate Alma

   3. Takımı Destekleme

   4. Fikir Çatışmalarını Çözme

2. LİDERLİK VE YÖNETİMSEL BECERİLER

   1. Otorite Kullanımı ve Kendine Güven

   2. Standartların Sağlanması

   3. Planlama ve Koordinasyon

   4. İş Yükü Yönetimi

3. DURUMSAL FARKINDALIK

   1. Gemi İçi Farkındalık

   2. Çevresel Farkındalık

   3. Öngörü

4. KARAR VERME

   1. Problem Tanımlama

   2. Seçenekler

   3. Risk Tanımlama

   4. Değerlendirme

Teknik olmayan yetkinliklerin gemi üzerinde değerlendirilmesi çeşitli yöntemlerle gerçekleştirilebilir:

1. Geri Bildirim ve Performans Görüşmeleri

• Geri Bildirim Toplama : Düzenli geri bildirim alınması, Üstlerin Astları değerlendirmesi rutini dışına çıkılarak, Astların da Üstlerini değerlendirme standartları oluşturulabilir. 

• Performans Görüşmeleri : Gemi ortamında belirli aralıklarla birebir görüşmeler yapılarak, görüşen tarafların, hazırlanmış formlar üzerinden birbirlerinin performansını değerlendirilmesi istenebilir.

2. Gözlem ve Değerlendirme

• Gözlem : Günlük iş rutininde personelin davranışlarının dışarıdan tarafsız gözlemci ile gözlemlenebilir

• Değerlendirme Formları : Standart formlar kullanarak yetkinliklerin değerlendirilmesi yapılabilir,

3. Simülasyon ve Eğitim Programları

• Simülasyonlar : Teknoloji kullanılarak gerçek iş ortamlarını taklit eden simülasyonlarla personelin becerilerinin test edilebilir

• Eğitim Programları : İletişim, liderlik ve stres yönetimi gibi konularda eğitim verilebilir,

4. 360 Derece Değerlendirme

• Çok Yönlü Geri Bildirim : Yöneticilerden, eşdüzeylerden ve astlardan geri bildirim alınarak kapsamlı değerlendirmeler alınabilir.

Teknik olmayan değerlendirmelerin sonuçları, sadece personelin kişisel ve mesleki gelişimini desteklemek için kullanılmalıdır. Performans değerlendirmesi, Bonus veya Ceza Sistemlerine kesinlikle dahil edilmemelidir.

Bu değerlendirmeler, eğitim ve gelişim programları oluşturulurken rehberlik sağlar ve personelin performansının artırılmasına yardımcı olmak amacını taşır. 

Teknik olmayan yetkinliklerin düzenli olarak değerlendirilmesi ve geliştirilmesi, denizcilik sektöründe ekiplerin belli davranış kalıplarında daha uyumlu, verimli ve güvenli çalışmasını sağlar.

Denizcilik sektöründe, teknik olmayan becerilerin değerlendirilmesi ve geliştirilmesi, operasyonların başarısı ve güvenliği açısından kritik öneme sahiptir. İletişim, liderlik, takım çalışması, problem çözme ve stres yönetimi gibi yetkinliklerin değerlendirilmesi, personelin daha etkili ve uyumlu çalışmasını sağlar. Bu nedenle, deniz personelinin çalışma ortamı değerlendirmelerinde teknik olmayan yetkinliklerin ölçülerek dikkate alınması ve bu alanlarda sürekli gelişim sağlanması için modeller geliştirilmesi önemlidir. 

Bu Konuya ilk kez Arkas Eğitim Departmanında benden önceki Müdür 79’Gv Sn.Hamit Naci Özyazıcı’nın o zamanki Genel Müdürümüz 83’İşlt. Sn.Ali İbrahim Kontaytekin’nin büyük destek ve öncülüğünde Dokuz Eylül Üniversitesinde başlatılan Kaptanların Simülasyon Ortamında melekelerinin ölçülmesi ve değerlendirmesi çalışmalarında karşılaştım. Daha sonra bu çalışmaları daha ileri götürebilmek adına 83’İşlt. Sn.Ali İbrahim Kontaytekin’nin eğitim konusunda devam eden destekleri ile İzmir Simülasyon Ekibimizden 99’Gv.Sn.İbrahim Yayla, 91’Gv.Sn.Prof.Dr.Selçuk Nas hocamızın tarifi ile Türkiye’de ilk kez ( THY - DEU - Arkas ), Bir Kamu Kuruluşu, Bir Üniversite ve Bir Özel Şirket ortak bir çalışma gerçekleştirdik. Havacılık Sektöründe kullanılan değerlendirme ve eğitim sistemlerinin Denizcilik sektörüne uyarlanması için bir dizi toplantılar gerçekleştirdik. 

Soldan 99’Gv.İbrahim Yayla,/ 92'Gv.Alper Akpeçe, / 91’Gv.Prof.Dr.Selçuk Nas, / 83’İşlt. Ali İbrahim Kontaytekin

İstanbul Yeşilköy Hava Limanı, THY Simülasyon Merkezinde yaptığımız inceleme

"Cockpit Management" araştırmalarında, İnsanın karakter yapısının şekillendirilemez olduğu, ancak belli davranış kalıplarına uymasının sağlanabileceği gerçeği üzerinden, Makine ile çalışan yetkin insanların NonTeknik Değerlendirme Kriterleri belirlenmiştir. Bu değerlendirmede amaç kişinin takım yönetiminde başarılı ve başarısız yönleri tespit edilebilmektedir. Hedef, olumlu olan yönlerin yükseltilmesi, olumsuz olan davranış modellerinin ise kişi tarafından farkına varılmasının sağlanmasıdır.

Dünya'nın çeşitlei üniversitelerinde araştırılmış, Havayolu şirketleri tarafından uzun yıllardır uygulanan ve Uluslararası Havacılık tarafından da onaylanmış bu çalışmalar üzerinden DEÜ'den 91'Gv Sn. Prof. Dr. Selçuk Nas ve 94’Gv Sn.Doç.Dr.Yusuf Zorba ile yeni değerlendirme formları üzerinde çalıştık. Denizciliğe uygun "Teknik" ve "Teknik Olmayan" formları oluşturarak önceki yapılmış olan değerlendirmeleri yeni formata uyarladık. Devamında Arkas Gemi Kaptanları ile çok başarılı sonuçlar elde ettik ve ne mutlu ki elde edilmeyede devam ediliyor.

İnsanın eğitimi ve araştırdıklarının yanında, büyük ölçüde yaşadığı tecrübelerle de mesleki kariyeri ve dünya görüşü şekilleniyor. Yukarıda isimlerinden bahsettiğim tüm ağabeylerime ve kardeşlerime Türk Denizciliğine yaptıkları katkılardan ve istenirse YDORUHU ile nelerin başarılabileceğini bana tecrübe etme fırsatı verdiklerinden dolayı sonsuz teşekkür ederim.

Başarılarınız daim olsun.

Saygı ve Sevgilerimle,

Alper Akpeçe 92’Gv

YDORUHU