İTÜ DEF (YDO) YANLIŞ TARİHÇESİNİN KAYNAĞI

30 Nisan 2024

Yüksek Denizcilik Okulu kuruluş tarihi ile kurucusunun kimliğini, okulun kuruluş tarihinden 75 yıl sonra 1984 yılında neden değiştirildiğini açıklayan erişebildiğim tek metin, okulumuz hocalarından Fahrettin Küçükşahin’in 1 Nisan 2014 tarihli Ülkemizde Denizcilik Eğitim Tarihi başlıklı beş sayfalık yazısının üçüncü sayfasının ikinci paragrafındaki;

“Biz ticaret denizcileri, eğitim kurumumuzun kuruluş tarihini hep 1909 yılı olarak kullandık. Hatta 1959 yılında Yüksek Denizcilik Okulunda, Cumhurbaşkanı, TBMM Başkanı ve Başbakan dışında tüm bakanların katıldığı, anı pullarının basıldığı bir ellinci yıl kutlaması da gerçekleştirdik. 1909 tarihi, eğitim kurumumuzun ilk kuruluş tarihi olmadığı gerçeği 1984 yılında anlaşıldı. Denizcilik Yüksek Okulu Eğitim Merkezi komutanı Kurmay Albay Sn. Ekmel Totrakan (E. Tümamiral Sn. Ekmel Totrakan) ve şöhretli bir Deniz Ticaret Hukuku Öğretmeni olan M. Avukat Cemalettin Yavaşça’nın gayretleri ve Deniz Kuvvetleri Komutanlığı arşivinin katkılarıyla, ilk ticari eğitim kurumunun 1884 yılında kurulduğu tesbit edildi.” cümleleridir.

Fahrettin Küçükşahin Hoca özetle; Heybeliada Mekteb-i Fünun-u Bahriye’de (günümüzde Deniz Harp Okulu) 1884 yılında şube-i mahsusa olarak kurulan Leyli Tüccar Kaptan Mektebinin ilk ticari eğitim kurumu olduğu tesbitiyle, Yüksek Denizcilik Okulunun o tarihe kadar bilindiği gibi 1909 yılında değil 1884 yılında kurulduğu gerçeğinin, dönemin Denizcilik Yüksek Okulu komutanı Kurmay Albay Ekmel Totrakan’ın ve Deniz Ticaret Hukuku Öğretmeni Avukat Cemalettin Yavaşça’nın gayretleri ve Deniz Kuvvetleri Komutanlığı arşivinin katkılarıyla 1984 yılında tesbit edildiğini belirtmektedir.

Okunduğunda aklı biraz zorlayan ve Stockholm Sendromuna örnek teşkil eden yazıda, esas itibariyle ülke denizcilik eğitim tarihi konusunda bilgi verme iddiasıyla yola çıkıldığı halde ilk ticari eğitim kurumumuzun Leyli Tüccar Kaptanı Mektebi olduğu yanlış bilgisi bir yana, hiç bir belge ve bilgiye dayanmadan Yüksek Denizcilik Okulu kuruluş yılının 1909 olmadığı (dolayısıyla kurucusunun Hamit Naci Bey olmadığı), Leyli Tüccar Kaptanı Mektebi kuruluş yılı 1884 olduğu önermesiyle, aynı alanda iki farklı öğretim- eğitim kurumunun tarihini birbirine karıştırılmıştır. Yüksek Denizcilik Okulu’nun kuruluşunun 1909 yılı, dolayısıyla kurucusunun Hamit Naci olmadığına dair Deniz Kuvvetleri Komutanlığı arşivlerinde bulunan belgelerin varlığı ve mahiyeti hakkında hiç bir belge sunulmaksızın, 1884 yılında kurulan Leyli Tüccar Kaptan Mektebi kuruluş tarihi, tamamen subjektif bir değerlendirmeyle keyfi olarak 1909 yılında kurulan Yüksek Denizcilik Okulu kuruluş tarihi yerine konulmuştur. Okulun kurucularının ve 1913 yılından başlayarak 71 yıl boyunca 1984’e kadar binlerce mezunun bildiği 1909 kuruluş yılını 1984 yılında 1884 yılı olarak değiştirenler, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı arşivinin nasıl bir katkıda bulunduğunu açıklığa kavuşturmadıklarından ve değişikliğe dayanak oluşturacak yeni bilgi ve belge sunmadıklarından kararları yok hükmündedir. Bu iddia sahipleri veya aynı iddiayı sürdürenlerin elinde her hangi bir bilgi, belge var ise bugünde açıklamaları mümkündür.

1984 yılında, o güne kadar sözde bilinmeyen bir gerçeği, yeni bilgi ve belgeler bulunmuşçasına açıklayanlar; 1884 yılında kurulan Heybeliada Leyli Tüccar Kaptan Mektebi’nde Kolağası Hamit Naci Bey’in hocalık yaptığını ve bu mektepten 1908 yılında emekli, anılan okulun varlığının aleni, adının herkesçe malum, Heybeliada’da mukim olduğu halde, Hamit Naci Bey’in kendi okulunun kuruluşunu neden 1884 yılı ile irtibatlandırmadığını, 1909 sonrasında okulda ders veren hocaların ve 1913 yılından başlayan ilk mezunlarının yaşadıkları günlerin, yılların gerçeklerinden haberdar olduklarını düşünmemiş olamazlar!

İTÜDF(YDO) kurucusu ve kuruluş tarihini araştırma ve tesbiti ile ilgili çalışanlar bilimsel yöntemi izlemek için önce aşağıdaki sorunun yanıtını doğru vermelidir: Araştırma ve tesbit çalışmasının konusu; Türk ticari denizciliğinin öğretim-eğitim tarihi midir, yoksa Türk ticari denizcilik öğretim-eğitiminin tarihi kurumlarından yalnızca biri olan İTÜDF(YDO) tarihi midir?

Önce 1749-1981 yılları arası ülkemizdeki ticari denizcilik öğretim-eğitiminin 232 yıllık tarihi hakkında özet bilgi verelim.

Bu bağlamda dört öğretim-eğitim kurumuyla ilgili bulgulara erişilmiştir.

A-İlki 1749 yılında kurulan ve Merchant Marine Academy in Hydra adıyla halen faaliyete olan okul. Bu okul, 1830 yılında Yunanistan’ın Osmanlı Devletinden bağımsızlığını kazanmasıyla bugün Yunanistan sınırları içerisindedir.

B-İkinci okul Mehmet Çelebi tarafından 1848 yılında Sakız Adasında ardından İstanbul’da açılmış bir kaç yıl faaligösterdikten sonra kapanmıştır.

C-Üçüncü okul Heybeliada Bahriye Mektebinde şube statüsünde 1884 yılında kurulan Leyli Tüccar Kaptan Mektebidir. Bahriye Mektebi bünyesinde kurulan bir şube olduğundan devlet okulu olduğu malumdur. Mezunlarının iş

bulamaması nedeniyle kuruluşundan 25 yıl sonra 1909 yılında kapatılmış, öğrencileride Bahriye Mektebi sınıflarına alınmıştır.

D-Dördüncü okul Beyoğlu, Cadde-i Kebir, Kule Kapısı Sokak, No 602 adresinde emekli Bahriye Subayı Kolağası Hamit Naci Bey tarafından, 1909 yılında özel okul statüsünde kurulan Milli ve Hususi Ticaret-i Bahriye Kapudan ve Çarkçı Mektebidir. Çağın teknolojisi gereğince yalnız kaptan değil çarkçıda yetiştiren ilk ticari denizcilik öğretim-eğitim kurumudur. Hamit Naci Beyin ailesinin maddi imkanlarıyla kurduğu paralı okul ilk mezunlarını 1913 yılında vermiştir. 19 yıl özel okul statüsünde faaliyet göstermesini takiben, Cumhuriyet döneminde Hamit Naci Bey’in teklifiyle 1928’de devletleştirilerek bir süre Ticaret Bakanlığı sonra Ulaştırma Bakanlığı bağlısı olarak faaliyette bulunmuş ve 12 Eylül 1980 darbesi sonrasında 1981 yılında yetkisi, görevi ve sorumluluğu olmadığı halde DKK okulu ilhak etmiştir.

Görüldüğü üzere 1749-1909 yılları arasında kurulan dört okuldan ikisi zaman içerisinde kapandığı halde iki okul halen faaliyetini sürdürmektedir. Yukarıda anılan dört okulda ülkemiz deniz ticareti öğretim-eğitim tarihinin ayrılmaz parçalarıdır. Dördüde birbirinden bağımsız statüde, farklı adreslerde, farklı tarihlerde ve farklı kurucuların açtığı ticari denizcilik öğretim-eğitim kurumlarıdır. Öğretim-eğitim alanlarının ticari denizcilik olması dışında aralarında kurumsal bağ, aidiyet ilişkisi ve süreklilik bulunmamaktadır.

Günümüze kadar dört kez adres altı kez isim ve birkaç kez statü değiştirdikten sonra 1981 yılında taşındığı Tuzla’daki adresinde günümüzde İTÜDF adıyla faaliyetine devam eden okul, D paragrafında sözü edilen Hamit Naci Bey tarafından, 1909 yılında özel okul statüsünde kurulan Milli ve Hususi Ticaret-i Bahriye Kapudan ve Çarkçı Mektebidir.

1984 yılındaki önermenin doğruluğu ne yazık ki camia tarafından sorgulanmadan, zımnen kabul edilerek bugüne kadar gelmiş ve halen kurucunun Heybeliada Leyli Tüccar Kaptan Mektebi, kuruluş yılının 1884 olduğu yanlış bilgisi okul tarihçesinde, öğrencilerin brövelerinde ve okul sancağında yer almaya devam etmektedir. Ancak ülkenin en köklü ve her şeye rağmen alanında en değerli öğretim-eğitim kurumunun tarihini doğru yazmak okul mezunlarının kurucusu Hamit Naci Bey’e vefa borçları olduğu kadar, bilimsel eğitimin temeli olan hakikatlere bağlı kalma ilkesininde gereğidir.

Adil Tuğcu Gv.'79