İbrahim Ethem Benice

YDO Ruhunun Meclis’teki İlk Temsilcisi:

İbrahim Ethem (1921 Gv.) İstanbul'un Kasımpaşa semtinde dünyaya geldi. Babası etrafta "Kanun Babası" olarak anılan deniz güverte subayı İzzet Bey, Mısır'dan Erzincan Kemah'a oradan da İstanbul'a yerleşen Benicezâdelerdendir. Annesi ise Makbule Hanım'dır. Makbule Hanım ile İzzet Bey'in dört çocuğu vardır, İbrahim Ethem ailede ikinci ve tek erkek çocuktur. Kasımpaşa'daki Cezayirli Hasan Paşa Mektebi'nde öğrenime başladı. İlköğrenimini burada tamamladıktan sonra I. Dünya Savaşı yıllarında ailesiyle birlikte Çorum'un İskilip kazasında yaşayan dayısı Lütfi Bey'in yanına gitti. İskilip Rüştiyesi'ni bitirdikten sonra Kurtuluş Savaşı yıllarında tekrar İstanbul'a döndü. Galatasaray Lisesi ve Kabataş Erkek Lisesi'nde okudu. Edebiyat ve gazeteciliğe bu dönemde merak sardı.

Millî Ticâret-i Bahriyye Kaptan ve Çarkçı Mekteb-i Alîsi yani Yüksek Denizcilik Okulu güverte bölümünden 1921 de mezun oldu.

1921'de kısa bir süre Türkçe öğretmenliği yaptı. Sonrasında, daha okul sıralarında başladığı gazeteciliği, kendisine meslek edindi. Son Saat, Milliyet ve Tan gibi gazetelerin yazı işleri müdürlüğünü yaptı. 1936'da Son Telgraf basımevini açarak, Açıksöz, İkdam ve başmuharrirliğini (başyazarlığını) yaptığı Son Telgraf gazetelerini yayımladı. Günlük yazılar yazdı, ayrıca, romanlar yazarak yayımlattı

Galatasaray Lisesi'nde okurken Mefkûre adlı bir gazete çıkaran İbrahim Ethem ; muhabirlik, muharrirlik, yazı işleri müdürlüğü, idarecilik gibi gazeteciliğin tüm kademelerinde çalıştı ve bu sayede kendini geliştirdi.

Bir gazetecinin niteliklerini "Gazeteci müşahittir. Tarafsızdır. Gazeteci fikir adamıdır. Gazeteci hususiyeti değil, umumiyeti temsil eder. Gazeteci bir hakkı değil tüm hakları arar. Sesi hakkın sesidir. Muzaffer etmeye çalıştığı dâva milletin dâvasıdır. Kendi menfaati yoktur." şeklinde tanımladı. Y

üksek tahsilini tamamladıktan sonra matbuat hayatına başladı ve ölümüne kadar aktif bir şekilde çalıştı. İlk hikâyeleri stajyer olarak çalıştığı Tarik gazetesinde yayımlandı (1919). Kısa süre Payitaht gazetesinde muhabirlik ve muharrirlik yaptı. Dergi kapatılınca bir süre de Türkçe öğretmenliği yaptı.

1920'de muharriri olduğu Payitaht gazetesi yazı işleri müdürü Selahattin Enis (Atabeyoğlu)'in tavsiyesi üzerine babasının adı olan İzzet'i aldı.

Soyadı Kanunu'ndan sonra Benicezâde soyadını beğenmedi ve bunun yerine "ölümsüz" manasına gelen Benice'yi aldı.

Ethem adının yerine konuşmadaki telaffuzu olan "Etem"i benimsedi.

Asıl ününü gerek idareciliğiyle gerek yazılarıyla katkı sağladığı Tevhid-i Efkâr ile yaptı. Tevhid-i Efkâr ve Tercüman-ı Hakikat'te Millî Mücadele'yi destekleyen yazılar kaleme aldı, halkın beğenisini kazandı. 1925'e kadar sürdürdüğü Tevhid-i Efkâr'ın yazı işleri müdürlüğünden sonra, derginin kapatılması üzerine sırasıyla Vatan ve Son Saat'in yazı işleri müdürlüğüne getirildi.

Son Saat, Akşam ve Milliyet gazetelerinde baş muharrirlik ve idarecilik yaptı. Zaman, Son Telgraf (1936), Açık Söz (1936-1937) ve Gece Postası gazetelerini yayımladı.

Son Telgraf'ın başmuharriri iken daha çok dar gelirlilere hitap eden Gece Postası'nda genç gazetecilerin yetişmesine vesile oldu .

1926-1937 yılları arasında Matbuat Cemiyeti'nin genel sekreterliğini yürüttü. Cemiyet, Atatürk'ün talebiyle İstanbul Basın Birliği adını aldı ve daha sonra Türk Basın Birliği'ne katıldı. Ethem İzzet, 1935-1945 yılları arasında Türkiye Basın Birliği İstanbul Şubesi'nin ikinci başkanlığını yaptı. 1945'te Türk Basın Birliği kapatıldı ve İstanbul Basın Kurumu, İstanbul Gazeteciler Cemiyeti adlı derneği kurdu. Bu dernek 1948'de Türk Basın Birliği adını aldı. Benice, 1966 yılında Türk Basın Birliği'nin başkanlığına getirildi. Aynı yıl Birinci, İkinci, Üçüncü Kuruluş Devirleri (1966) adlı Türk Basın Birliği tarihçesini yayımladı ve gazeteciliğe son verdi.

Kurtuluş Savaşı döneminde mitinglere katılan Benice, konuşmalar yaptı ve beyannameler dağıttı. Kalemini, çocuk ve gençlerin Atatürk ilke ve inkılapları doğrultusunda yetişmesi için kullandı. Gazete yazılarında Kemalist düşünceyi ve Anadolu hareketini destekleyen yazılar kaleme aldı. İdeolojik romanlar yazdı.Gazetecilik ve siyasetçiliği birlikte yürüten Ethem İzzet, siyasi çalışmalarını CHP bünyesinde sürdürdü. 1931-1934 yılları arasında İstanbul Belediye Meclisi üyeliği, Kasımpaşa Yeldeğirmeni Ocağı reisliği ve kaza idare heyeti murahhas üyeliği yaptı. 1934'te Balkan Savaşı esnasında Üsküp'ten İstanbul'a göç eden bir ailenin kızı olan Seniha Atatüre ile evlendi. Bu evliliğinden tek çocuğu Elçin (d. 1935) doğdu.

2 dönem seçilerek milletvekili olarak meclise girdi ve yasama çalışmalarına katıldı.3 Ocak 1941-15 Ocak 1943 Kars Mebusu. Dönem içinde yapılan ara seçimde Kars Milletvekili seçildi. 3 Ocak 1941'de Meclis çalışmalarına katıldı. İkinci ve Üçüncü toplantı yılı başında Arzuhal, Dördüncü İçtimâ Yılında ise, Adliye Encümenine Azâ seçilerek görev yaptı.

8 Mart 1943 - 14 Haziran 1946 Siirt Milletvekili TBMM İçişleri Komisyonu üyeliğine ve Ekonomi Komisyonu üyeliğine seçildi.

1926-1937 yılları arasında Matbuat Cemiyeti’nin genel sekreterliğini yürüttü. Bu cemiyet, Atatürk’ün talebiyle İstanbul Basın Birliği adını aldı ve daha sonra Türk Basın Birliği bünyesine katıldı.

Ethem İzzet Benice, 1935-1945 yılları arasında Türkiye Basın Birliği İstanbul Şubesi’nin ikinci başkanlığını yaptı. 1945 yılında Türk Basın Birliği kapatılınca, İstanbul Basın Kurumu tarafından İstanbul Gazeteciler Cemiyeti kuruldu. Bu kuruluş 1948 yılında yeniden Türk Basın Birliği adını aldı.

Benice, 1966 yılında Türk Basın Birliği başkanlığına getirildi. Aynı yıl kurumun tarihini ele aldığı “Birinci, İkinci, Üçüncü Kuruluş Devirleri” (1966) adlı eserini yayımladı ve aktif gazetecilik hayatını sonlandırdı. Cumhuriyet devri Türk edebiyatının popüler yazarlarından olan Ethem İzzet Benice, 1921-1964 yılları arasında etkin olmuştur. Edebiyatı amatör tarafı olarak gören yazar; aşk, ideoloji, macera ve cinayet konulu toplam on beş roman kaleme almıştır. Bu romanların hemen hepsi, -Adsız Şehit ve On Yılın Romanı hariç- önce gazetelerde tefrika edilmiş ve daha sonra kitaplaştırılmıştır. Hatta kitap hâlinde basıldıktan sonra bile Son Telgraf ve Gece Postası gibi gazetelerde tekrar tefrika edilen romanları da olmuştur. Yazarın aşk konulu romanlarının başında ilk romanı olma özelliğini de taşıyan Çıldıran Kadın (1921) gelmektedir. Çıldıran Kadın (1921), Mütareke Dönemi'nin İstanbul'unda kendi zevklerinin peşinde koşan, ahlak çöküntüsü içerisindeki insanların hayatını gözler önüne sermektedir. Romanın arka planında vagon ve ipek ticareti vardır. Bu arka plan dairesinde; Paşa, Mualla, Necla ve Necdet etrafındaki aşk sarmalı üzerinden ihtişamlı çevrelerdeki ahlaki bozukluk verilmeye çalışılmıştır. Yakılacak Kitap (1927) adlı romanında Benice, birbirinden küçük yaşta ayrılan iki kardeşin yıllar sonra karşılaşarak birbirlerine âşık olmalarını, tam evlilik hazırlıkları içindeyken tesadüfen ele geçen hatıra defterinden bütün gerçekleri öğrenerek intihar etmelerini anlatır.Roman, son derece düşük olasılıklı trajik bir rastlantı üzerine kuruludur. Döneminde çok ilgi gören romanın çok sayıda basımı yapılmış; eser filme çekilmiş, Almanca, Rusça ve Macarcaya çevrilmiştir. Istırap Çocuğu (1927)'nda gazeteci Refik Necati'nin, Nimet ve Ferhunde eksenindeki aşk üçgeninde salınan entrika dolu hayatı anlatılmaktadır.

Beş Hasta Var (1932) tezli romandır. Reşat Fevzi'ye göre muharrir ileri ve geri ahlakın, bir tek kelime ile ahlaksızlık olduğunu söyler ve yepyeni ahlaki telakkiler manzumesinin teessüs ve istikrarını ister. Selim İleri, 2002'de yeni baskısını hazırladığı bu roman için "Etem İzzet Benice, bu eserinde hayatın gerçekliğini romana yansıtmak ister. Bir 'yazar' vardır ve bu yazar doğrudan doğruya Etem İzzet Bey'in kendisidir. Yazar romanına bir ön söz bir de son söz koymayı gereksinmiştir. Çocukluğunun hayal meyal anıları arasında Belkıys ve Cahit belirirler; bir abla bir abi. Boğaziçi'nin pitoreski ortasında duyarlı bir gençlik aşkı..." değerlendirmesini yapmıştır. Romanda zorla sevdiğinden ayrılarak zengin bir paşa ile evlendirilen Belkıys'in erkeklerden intikam alışı konu edinilmiş ve yazar ahlak dersi vermeyi amaçlamıştır. Gözyaşları (1932)'nda Ruhi'nin aşkı uğruna hayattaki her şeyini kaybedişi anlatılmaktadır. Benice, Yosma (1935) romanında zorla fahişeliğe sürüklenen kimsesiz Emine'nin kötü yola düşüşünü ve savruluşunu gözler önüne sermektedir. Benice'nin, roman tekniği itibariyle Türk romanının başarılı örneği olarak gösterilen ve liselerde edebiyat öğretmenleri tarafından teknik ve sanat örneği olarak okutulan romanı Yosma ilk olarak 1934-1935 yılları arasında Tan gazetesinde "Öz Türkçe ile yazılmış ilk edebî" eser olarak neşredilmiştir. Roman 1935 yılında İkbâl Kitabevi tarafından kitap hâlinde yayımlanmıştır. Yayımlandığında büyük rağbet görerek çok kısa sürede satılan roman, yayımlanmasından iki yıl sonra "müstehcen neşriyat ve polise hakaret" suçlarından mahkemeye verilerek toplattırılmıştır (Bayraktar 2003: 186). Foya (1936), Sen de Seveceksin (1937), Ben Hiç Sevmedim (1944), Pota (1956) ve Adsız Şehit (1964) Benice'nin aşk teması ekseninde toplumun aksayan ve bozuk yönlerini ele aldığı diğer romanlarıdır. Sen de Seveceksin (1937)'den sonraki romanlarda toplum karşısında bireyin savunmasını yapmıştır. Yazar en çok, merkezine kadın karakterleri yerleştirdiği aşk romanı türünde eserler vermiştir.

Aşk Güneşi (1930) ve On Yılın Romanı (1933) Benice'nin ideoloji konulu romanlarıdır. Bunların dışında Bir Cinayet Davası (1936) adında bir cinayet romanı ve Afrika Vahşileri Arasında (1934) adında bir macera romanı yayımlamıştır. Roman tekniği bakımından çok zayıf olan ve romanla tarih kitabı arasında salınan On Yılın Romanı (1933)'nda yazar, Kemalist ideolojiyi kurgu içinde verme amacı gütmektedir. Romanda Cumhuriyet ideolojisinin devrin edebiyatına etkisi gözlemlenebilmektedir. Aşk Güneşi (1930) ise Cumhuriyet devrimlerinin genç nesle aktarılması için kaleme alınmıştır. Yazar bu romanda Kurtuluş Savaşı'nın felsefesini, milletçe dava karşısında belirtilen ruh, inanç ve dinamizmi, Atatürk'ün varlığında ve şahsında şahlanan Türk iradesini ve millî savaş gücünü en canlı sahnelerle dile getirmiştir. Afrika Vahşileri Arasında (1934)'da Nurullah adlı bir Türk subayının Afrika vahşileri arasındaki maceraları anlatılmaktadır.

Eserlerinde toplumsal fayda amacı güden yazar, romanı özellikle de popüler anlatım tekniklerini bir araç olarak kullanmıştır. Bayraktar Benice'nin romanlarını genel olarak şu cümlelerle değerlendirmiştir: "Halk psikolojisini bilen ve isteklerini göz önünde bulunduran Benice, eserlerinde değişmekte olan kadın-erkek ilişkileri ile git gide bozulmakta olan toplum yapısını konu edinir. Cumhuriyet ideolojisinin benimsetilip yaygınlaştırılması ile toplumsal ve ahlaki bozuklukların giderilmesini amaçlayan Benice, zaman zaman cesur eleştiriler içeren romanlarıyla toplum yapımızın değişmeyen unsurlarını sergiler." (Bayraktar 2003: 38) Romanlarında zaman ve coğrafya sınırlaması yoktur. İstanbul başta olmak üzere mekân Anadolu'dan Afrika'ya kadar uzanır. Sade ve akıcı bir üslup benimsemiş, psikolojik tahliller ve geniş karakter tasvirleri yapmamıştır. Hatıra defteri vasıtasıyla geri dönüşlere ve tesadüflere -dönemin diğer popüler romanlarında olduğu gibi- Benice'nin romanlarında da rastlanılmaktadır. Türkçeye hâkim olan ve Fransızca da bilen Benice, Fransızca kelimelere ve halk söyleyişlerine yer vermiştir. 1952'de eşi Seniha Hanım'ın ölümüne İsmet İnönü duyarsız kaldığı ve Cumhuriyet Halk Partisi yönetimiyle yaşadığı görüş ayrılıkları nedeniyle aktif siyasetten uzaklaşmıştır. Gazetecilik ve edebiyatı hayatının sonuna kadar sürdüren Ethem İzzet Benice, 28 Mart 1967 tarihinde Yeniköy'deki evinde hayata veda etti. Cenazesi Edirnekapı Şehitliği’nde toprağa verildi.

Eser Adı	Yayın evi	Basım yılı	Eser türü
Çıldıran Kadın	Cemiyet Kütüphanesi / İstanbul	1924	Roman
Istırap Çocuğu	Suhulet Kitabhanesi / İstanbul	1927	Roman
Yakılacak Kitap	Suhulet Kütübhanesi / İstanbul	1927	Roman
Çöl Yıldızı: Afrika Vahşileri Arasında Bir Türk'ün Hatıratı	İlhamî Fevzi Matbaası / İstanbul	1928	Roman
Aşk Güneşi	Milliyet Matbaası / İstanbul	1930	Roman
Gözyaşları	İkbâl Kütüphanesi / İstanbul	1932	Roman
Beş Hasta Var	Suhulet Kütübhanesi / İstanbul	1932	Roman
On Yılın Romanı	Devlet Matbaası / İstanbul	1933	Roman
Yosma	İkbâl Basımevi / İstanbul	1935	Roman
Sen de Seveceksin	İnkılâp Kitabevi / İstanbul	1942	Roman
Bir Cinayet Davası	İnkılâp Kitabevi / İstanbul	1943	Roman
Foya	İnkılâp Kitabevi / İstanbul	1944	Roman
Ben Hiç Sevmedim	İnkılâp Kitabevi / İstanbul	1947	Roman
Pota	İnkılâp Kitabevi / İstanbul	1956	Roman
Adsız Şehit	İnkılâp Kitabevi / İstanbul	1964	Roman
Birinci, İkinci, Üçüncü Kuruluş Devirleri	Türk Basım Birliği / İstanbul	1966	Diğer

Etem İzzet Benice Yalısı; İstanbul Boğazı'nın Rumeli Yakasında Yeniköy Köybaşı caddesi üzerindedir. Yeniköy İskelesinin güneyinde kalan Orta yalıları grubundadır. Eskiden renki mor olduğu için Mor yalı olatak adlandırılırdı.

Kaynakça

Bayraktar, Semra (2003). Ethem İzzet Benice Hayatı ve Eserleri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi.

Benice, Ethem İzzet (2002). Beş Hasta Var. İstanbul: Doğan Kitap.

Kurdakul, Şükran (1999). "Benice, Ethem İzzet". Şairler ve Yazarlar Sözlüğü. İstanbul: İnkılap Yayınları.

Yalçın, Alemdar (2012). Siyasal ve Sosyal Değişmeler Açısından Cumhuriyet Dönemi Türk Romanı 1920-1946. Ankara: Akçağ Yayınları.

Yalçın, Sıdıka Dilek (1998). XIX. Türk Edebiyatında Popüler Roman. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Ankara: Hacettepe Üniversitesi.

Yalçın, Murat (Ed.) (2010). "Benice, Ethem İzzet". Tanzimat'tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi. C. 1. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. s. 211.

İbrahim Alâettîn Gövsa / Türk Meşhurları Ansiklopedisi (1946),

Behçet Necatigil / Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü (18. bas. 1999),

Büyük Türk Klâsikleri (c. 14, 2002),

Mustafa Arslantunalı (Virgül, sayı: 55, Ekim 2002).